سناریوی تقابل اقتصادی ایران و آمریکا
در شرایط کنونی ژئوپلیتیک جهان، بحثهایی درباره احتمال جنگ اقتصادی طولانیمدت بین ایران و آمریکا مطرح شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند چنین جنگی میتواند پیامدهای غیرمنتظرهای برای هر دو طرف داشته باشد.
چرا آمریکا در جنگ اقتصادی با ایران شکست میخورد؟
۱. موقعیت استراتژیک ایران در بازار انرژی
ایران با داشتن دومین ذخایر گاز طبیعی و چهارمین ذخایر نفت جهان، نقش کلیدی در بازار انرژی ایفا میکند. هرگونه بیثباتی طولانیمدت در عرضه انرژی ایران میتواند:
-
باعث شوک قیمتی در بازارهای جهانی نفت شود
-
امنیت انرژی اروپا و آسیا را با چالش مواجه کند
-
وابستگی متقابل اقتصادی را به ابزاری برای فشار تبدیل کند
۲. توانمندی ایران در جنگ نامتقارن اقتصادی
ایران در دهههای اخیر نشان داده که توانایی بالایی در مدیریت جنگهای نامتقارن اقتصادی دارد:
-
تجربه چندین دهه تحریم و مقاومت اقتصادی
-
توسعه روابط تجاری با شرکای جدید (چین، روسیه، هند)
-
ایجاد زنجیرههای تأمین جایگزین و اقتصاد مقاومتی
۳. اثرات دومینو بر اقتصاد جهانی
یک جنگ اقتصادی طولانی میتواند:
-
قیمت نفت را تا ۱۵۰ دلار یا بیشتر افزایش دهد
-
تورم جهانی را تشدید کند
-
به ضرر مصرفکنندگان آمریکایی و اروپایی تمام شود
-
اتحادیه اروپا را با بحران انرژی مواجه کند
دو سناریوی محتمل
تحلیلگران اقتصادی دو سناریوی اصلی را برای آینده این تقابل مطرح میکنند:
سناریوی اول: مداخله کشور ثالث
برخی کارشناسان معتقدند که کشورهایی مانند چین یا روسیه ممکن است برای حفظ منافع اقتصادی خود و جلوگیری از بیثباتی بیشتر، وارد عمل شوند. این مداخله میتواند به صورت:
-
میانجیگری دیپلماتیک
-
ارائه بستههای کمک اقتصادی
-
ایجاد سازوکارهای مالی جایگزین برای دور زدن تحریمها
سناریوی دوم: جنگ محدود ۷۲ ساعته
دستهای دیگر از تحلیلگران معتقدند که هرگونه درگیری نظامی احتمالی بین ایران و آمریکا، به دلیل شدت تخریب و پیامدهای غیرقابل کنترل، نمیتواند بیش از ۷۲ ساعت طول بکشد. دلایل این ادعا:
-
قابلیتهای موشکی ایران: ایران دارای زرادخانه موشکی گسترده و پایگاههای متعدد در منطقه است
-
حضور نظامی آمریکا در منطقه: پایگاههای آمریکا در تیررس موشکهای ایران هستند
-
اثر بر قیمت نفت: هرگونه درگیری جدی، قیمت نفت را به شدت افزایش داده و اقتصاد جهانی را با رکود مواجه میکند
-
عدم تمایل افکار عمومی آمریکا: جامعه آمریکا تمایلی به ورود به یک جنگ جدید خاورمیانهای ندارد
نتیجهگیری
به نظر میرسد محاسبات راهبردی دو طرف به گونهای است که گزینه جنگ طولانیمدت اقتصادی یا نظامی را منتفی میکند. وابستگی متقابل اقتصادی، هزینههای سرسامآور و پیامدهای غیرقابل پیشبینی، دو طرف را به سمت راهحلهای دیپلماتیک سوق میدهد.
خرد جمعی کارشناسان بر این است که یا شاهد میانجیگری کشورهای سوم برای پایان سریع تنشها خواهیم بود، یا هرگونه درگیری احتمالی به دلیل شدت تخریب، بسیار کوتاهمدت (کمتر از ۷۲ ساعت) خواهد بود.